Sto lat pallotynów w Polsce

Świętując jubileusz stulecia pallotynów w Polsce, warto przypomnieć tych, którzy już odeszli.

Każdy z nich w miarę swoich możliwości dawał świadectwo chrześcijańskiego życia duchem Ewangelii, pełniąc posługę kapłańską czy braterską we wszystkich miejscach, do których został posłany: jedni w kraju, inni na misjach czy służąc pomocą Kościołowi w innych krajach, pełniąc różne funkcje. Czasem była to cicha, żmudna praca, a kiedy indziej czyny wyróżniające się szczególną odwagą aż po oddanie życia za wiarę. Wszystko z miłości do Boga i bliźniego.

Przypominamy tu niektórych z nich.

Ks. Alojzy Majewski (1868-1947) - założyciel Polskiej Prowincji Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego.
Święcenia kapłańskie otrzymał we Fromborku w 1894 r. Przez 8 lat pracował jako kapłan diecezjalny. Do Stowarzyszenia wstąpił w 1901 r. w Limburgu, już planując założenie SAC w Polsce. Po złożeniu pierwszej profesji w 1902 r. został wysłany jako misjonarz do Kamerunu w Afryce, gdzie pracował 4 lata. W lipcu 1906 r. przyjechał do Limburga na wypoczynek. W styczniu 1907 r. generał Stowarzyszenia przychylił się do jego prośby, zwolnił z prowincji niemieckiej i skierował jako delegata do Polski.
Ks. Majewski przybył do Polski w kwietniu 1907. Do 1925 r. był superiorem polskich pallotynów, przełożonym domów, mistrzem nowicjatu, profesorem, wychowawcą, pisarzem, założycielem i redaktorem czasopisma „Królowa Apostołów”. W 1932 r. sprowadził do Polski Siostry Pallotynki, którym zorganizował dom w Rajcy k. Nowogródka. Był ich kapelanem. Wojna zastała go w Warszawie, gdzie został aresztowany przez gestapo. Wkrótce zwolniony, pod koniec 1939 r. zamieszkał w Tomczycach k. Nowego Miasta, a następnie objął duszpasterstwo przy kościele filialnym w Borowinie (par. Lwów, diec. sandomierska), gdzie pracował do śmierci. ....

...

Ks. Adam Wiśniewski (1913-1987) - lekarz i założyciel ośrodka dla trędowatych w Jeevodaja.
Uczył się w szkołach pallotyńskich w Wadowicach i Sucharach. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1939 r. Przebywał w Ołtarzewie, od 1940 r. pracował w kościele pallotyńskim p.w. Chrystusa Króla w Warszawie oraz w kościele garnizonowym na ul. Długiej, był kapelanem w batalionie im. Stefana Czarneckiego. Pełnił posługę księdza i sanitariusza w powstaniu. W 1947 r. ukończył studia medyczne. Pracował w Poznaniu, prowadził także praktykę lekarską. W 1959 r. wyjechał do Francji, gdzie uczył się języków i uczęszczał do Instytutu Medycyny Tropikalnej i Trądu w Paryżu. W 1959 r. wyjechał do Kamerunu, skąd po kilku miesiącach wrócił do Francji, gdzie kontynuował studia i był kapelanem w domu starców.
Do Indii, gdzie pracowali pallotyni niemieccy, przybył w 1961 r. Początkowo pracował w Rajpurze, łącząc posługę lekarską z ewangelizacyjną. Poszerzał swą wiedzę z zakresu leczenia chorych na trąd. Im przede wszystkim poświęcił resztę swojego życia, lecząc ich i starając się im pomagać w różny sposób. Pracował w kilku miejscach, ostatecznie, pokonując liczne trudności, założył w 1969 r. ośrodek w Jeevodaja – szpital, dom, szkoła przede wszystkim dla dzieci chorych i kalekich, później poszerzony o oddział dla osób dorosłych: mieszkania, warsztaty, budynki gospodarcze. Zbudowano również kaplice i kościół. Ks. Wiśniewski poświęcił trędowatym resztę swojego życia.

Wśród beatyfikowanych w czerwcu 1999 r. 108 polskich męczenników z okresu drugiej wojny światowej znalazło się dwóch pallotynów:

Ks. Józef Jankowski urodził się 17 listopada 1910 r. w miejscowości Czyczkowy koło Brus. Szkołę średnią ukończył w „Collegium Marianum” w Wadowicach, na Kopcu. Odbył studia filozoficzno-teologiczne w Wyższym Seminarium Duchownym w Ołtarzewie. Święcenia kapłańskie otrzymał 2 sierpnia 1936 r. Jako kapłan i pallotyn z głębokim zaangażowaniem wykonywał swoje obowiązki duszpasterskie. Pełnił funkcję prefekta szkoły w Ołtarzewie, był opiekunem Krucjaty Eucharystycznej i postulantów, duszpasterzem żołnierzy i ludności cywilnej w pierwszych dniach wojny 1939 r. i wreszcie ekonomem domu seminaryjnego w czasie okupacji niemieckiej. Wyróżniał się ujmującą dobrocią, ale także stanowczością, solidnym wykonywaniem obowiązków i odwagą w obronie wolności i godności człowieka.
Został aresztowany 16 maja 1941 r. przez gestapo za udział w ruchu oporu i osadzony na Pawiaku. Po dwóch tygodniach okrutnych tortur przewieziono go do obozu zagłady w Auschwitz. Tam, wyniszczony ciężką pracą i głodem, potwornie skatowany, zmarł 16 października 1941 r.

Ks. Józef Stanek urodził się 4 grudnia 1916 r. w Łapszach Niżnych w diecezji krakowskiej. Ukończył gimnazjum pallotyńskie w Wadowicach, odbył nowicjat, a następnie studia seminaryjne w Ołtarzewie. Święcenia kapłańskie otrzymał 7.04.1941 r. Podjął studia socjologiczne na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Wybuch Powstania Warszawskiego zastał go w Zakładzie Sióstr Rodziny Maryi na Koszykach, gdzie pracował jako duszpasterz i kapelan szpitala. Pod pseudonimem „Rudy” pełnił od połowy sierpnia funkcję kapelana i duszpasterza powstańców. Niósł im duchową i fizyczną pomoc, ratował rannych, niósł ulgę cierpiącym. W chwili załamania się Powstania nie skorzystał z możliwości przeprawy pontonem na drugi brzeg Wisły. Do ostatnich chwil dzielił los powstańców. Polecił im zniszczyć broń, by nie wpadła w ręce hitlerowców oraz by uchronić ich od rozstrzelania. 23 września 1944 r. „Rudy” dostał się w ręce SS. Bito go i popychano, nie szczędzono obelg, a następnie powieszono wśród ruin Czerniakowa. Spod szubienicy ks. Józef błogosławił żołnierzy i ludność cywilną, którą tędy prowadzono do niewoli, do końca dając przykład kapłańskiej postawy.

Aktualnie prowadzony jest proces kanonizacyjny tej grupy męczenników.

Decyzją Episkopatu Polskiego rozpoczęty został w 2003 r. proces beatyfikacyjny 122 męczenników z tego okresu, do którego zostało włączonych 5 pallotynów, którzy ponieśli śmierć męczeńską w różnych obozach hitlerowskich. Są to:

Ks. Franciszek Bryja (1910-1942) – święcenia kapłańskie otrzymał 11 czerwca 1938 r. Po odbyciu studiów teologicznych studiował filologię klasyczną na Uniwersytecie Warszawskim. W czasie okupacji kontynuował studia na tajnych wykładach i pisał pracę naukową. Został aresztowany 13 września 1941 r. i jako zakładnik osadzony w więzieniu na Pawiaku. 23 listopada wywieziono go do obozu zagłady w Auschwitz, a 10 grudnia do obozu koncentracyjnego w Dachau. Został zaliczony do inwalidów, grupy w pierwszej kolejności przeznaczonej do likwidacji w komorach gazowych. Wykonując lżejsze prace, starał się pomagać innym więźniom z narażeniem własnego życia. Został zagazowany 4 maja 1942 r.

Ks. Franciszek Kilian (1895-1942) – po studiach filozoficznych i teologicznych w WSD w Prowincji Niemieckiej święcenia kapłańskie otrzymał 19 lipca 1922 r. Był profesorem w WSD w Ołtarzewie i rektorem tamtejszej wspólnoty. Studiował nauki biblijne. W latach 1932-37 pełnił funkcję sekretarza generalnego w Zarządzie Generalnym SAC. Po powrocie wykładał nauki biblijne w WSD w Ołtarzewie i był radcą prowincjalnym. Aresztowany 16 maja 1941 r., wtrącony do więzienia na Pawiaku, następnie przewieziony do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, gdzie rozwijał pracę apostolską: niósł cierpiącym pomoc duchowa, skupiał na modlitwie więźniów, pocieszał, spowiadał, a nawet w ukryciu wygłaszał kazania. Zmaltretowany, został skazany na śmierć głodową. Zmarł 2 marca 1942 r.

Br. Paweł Krawczewicz (1907-1945) – wieczną profesję złożył 31 sierpnia 1932 r. Przez wiele lat pracował w drukarni i księgarni pallotyńskiej. W 1942 r. dobrowolnie udał się z transportem Polaków wywożonych na roboty do Niemiec, by nieść rodakom pomoc moralną, religijną i materialną. Aresztowany 29 kwietnia 1944 r., skatowany, został osadzony w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie, skąd przewieziono go do obozu w Ohrdrufie. Wycieńczony głodem, ciężką pracą i torturami, zachorował na gruźlicę. Zmarł 11 marca 1945 r. Do końca zachował pogodne usposobienie, płynące z wiary i modlitwy.

Ks. Norbert Jan Pellowski (1903-1942) – przed wstąpieniem do Stowarzyszenia ukończył seminarium nauczycielskie i przez pewien czas pracował jako nauczyciel w szkole podstawowej. Święcenia kapłańskie otrzymał 19 lipca w Rzymie. Kontynuował studia teologiczne w Warszawie. W latach 1933-1941 pracował w duszpasterstwie i uczył religii w szkołach. W czasie okupacji był kapelanem Armii Krajowej na terenie Ożarowa Mazowieckiego. Pełnił funkcję administratora w WSD w Ołtarzewie. Tam wraz ze współbraćmi został aresztowany 23 maja 1941 r. i osadzony na Pawiaku. Przewieziony do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, w wyniszczających warunkach zachorował ciężko i został umieszczony w szpitalu obozowym, gdzie pomagał chorym, opatrywał ich rany, czyścił baseny, a przede wszystkim kapłańskim słowem wzmacniał w sercach chorych wiarę i nadzieję. Nazwano go „Miłosiernym Samarytaninem”. Zmarł 15 marca 1942 r.

Ks. Jan Szambelańczyk (1907-1941) – święcenia kapłańskie otrzymał 20 lipca 1930 r. Wykładał filozofię scholastyczną, a następnie teologię dogmatyczną w WSD w Ołtarzewie.
Aresztowany 23 maja 1941 r. został przewieziony do więzienia na Pawiaku, a następnie do obozu zagłady w Auschwitz. Wycieńczony pracą i głodem, zapadł na biegunkę i trafił na oddział chorych na tyfus brzuszny i cholerę. Zmarł 2 lipca 1941. Apostołował swoim świadectwem życia i modlitwą. Podnosił innych na duchu.

 

W tym samym roku został otwarty w Sankt Petersburgu proces beatyfikacyjny 16 męczenników Kościoła katolickiego w Rosji, do których został włączony pallotyn

ks. Stanisław Szulmiński
(1894-1941). Poniósł on śmierć męczeńską w jednym z łagrów sowieckich.
Święcenia kapłańskie otrzymał 8 lipca 1923 roku. Studiował teologię orientalną na KUL-u, następnie wykładał ją w SD w Łucku. Poświęcił się sprawie pojednania Kościoła prawosławnego z Kościołem katolickim. Do Stowarzyszenia wstąpił w 1928 r. Pełnił funkcję ojca duchownego w gimnazjum pallotyńskim w Wadowicach, a następnie był spowiednikiem i profesorem w WSD. Gdy zaczęła się wojna, wyruszył na teren ZSRR z przekonaniem, że to czas działania na rzecz unii Kościoła katolickiego i prawosławnego. Został aresztowany przez władze sowieckie w Nowogródku, osadzony w więzieniu w Baranowiczach, a po rocznym śledztwie skazany na 5 lat ciężkich robót w obozie w Uchcie, nad Morzem Białym. Ciężką pracę, głód, poniżenie składał Bogu w intencji pojednania Kościołów. Pomagał więźniom, podnosił ich na duchu, starał się o ich uwolnienie, potajemnie spowiadał. Zwolniony, pozostał dobrowolnie wśród skazańców, niosąc im wszelką pomoc. Zmarł 27 listopada 1941 r.

Oprac. na podstawie: ks. Henryk Kietliński SAC, Słudzy Boży z Polskich Prowincji
Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego oraz materiałów archiwalnych