Horyzonty Misyjne - Kult Miłosierdzia Bożego w Portugalii

Po raz pierwszy z kultem Miłosierdzia Bożego w Portugalii spotkałem się wkrótce po moim przybyciu do tego słonecznego kraju, t.j. latem 1988 r. Przechodząc przez jeden z ruchliwych placów Lizbony zobaczyłem ulicznego sprzedawcę oleodruków, makatek, obrazków o wątpliwej wartości artystycznej, który rozłożył swój towar na chodniku.

Wypatrzyłem wśród nich oprawiony obraz Jezusa Miłosiernego z portugalskim podpisem „Jesus, confio em Ti”, co oznacza: „Jezu, ufam Tobie”.
Potem poznałem księdza Stanisława Szymańskiego, marianina, który wówczas mieszkał i pracował w Lizbonie. Okazało się, że jest wielkim entuzjastą i głosicielem tego kultu.
Wkrótce ksiądz Stanisław został przeniesiony z Lizbony na północ kraju, do Balsamao, gdzie księża marianie mają swój klasztor, a przy nim niewielkie sanktuarium, którego kustoszem właśnie on został mianowany.

Dwukrotnie miałem przyjemność gościć w progach tego uroczego klasztoru. Położony na wysokiej górze, dominuje nad całą okolicą. Z okien widoczna jest wspaniała panorama z horyzontem sięgającym aż po Hiszpanię. Szczególnym pięknem odznaczają się tu ...

... zachody słońca. Dodatkowego uroku dodaje temu miejscu legenda sięgająca czasów panowania Maurów oraz starożytność budowli.

W klasztorze spoczywają relikwie księdza Kazimierza Wyszyńskiego, który w połowie XVIII w. dotarł tu z Polski. Choć przebywał w Balsamao zaledwie trzynaście miesięcy, jego świętość tak dalece zapisała się w pamięci mieszkań-ców, że do dziś nazywają go „o santo polaco” i pielgrzymu-ją do jego grobu z odległych nieraz okolic.

To romantyczne miejsce wybrał sobie Jezus Miłosierny na Swe niewielkie sanktuarium.
Niezmordowany, choć już osłabiony wiekiem, ks. Stanisław prowadził tutaj mały sklepik, gdzie były sprzedawane, a często rozdawane, obrazki, medaliki, dewocjonalia oraz druki związane z kultem. Prowadził rozległą korespondencję, odpowiadał na listy z zapytaniami. Jego dużym osiągnięciem było doprowadzenie do przetłumaczenia na język portugalski oraz wydanie „Dzienniczka” błogosławionej siostry Faustyny.

Tymczasem polskim pallotynom, przybyłym do Portugalii w 1988 r., po kilku latach ich pobytu tutaj, została powierzona parafia w podstołecznym mieście Odivelas. Parafia ta, największa w Portugalii, nazywana bywa żartem „diecezją Odivelas”, bo, gdy najmniejsza z diecezji portugalskich Lamego, liczy sobie ok. 150 tys. mieszkańców, to „diecezja Odivelas” w owym czasie liczyła sobie blisko 200 tys. mieszkańców.

Parafia Odivelas obejmuje nie tylko samo miasto, ale również przyległe osady. W niektórych z nich istnieją społeczne komitety budowy kościoła, które gromadzą fundusze, starają się o przydział terenu i budują własną świątynię. Przewodniczącym komisji jest z urzędu ksiądz. Jedna z takich komisji działa w dzielnicy Odivelas - Patameiras. Z braku innego miejsca kultu Msze św. w tej dzielnicy sprawowane są w auli jednej ze szkół. Każdej niedzieli grupa osób dobrej woli ustawia krzesła, wnosi ołtarz, przystraja aulę, by potem wszystko zebrać, zmyć podłogę i pozostawić salę w nienagannym porządku - od dobrej woli dyrekcji szkoły zależy dalsze użytkowanie auli. Gdy komisja w Patameiras otrzymała teren, trzeba było zdecydować jakie wezwanie ma otrzymać przyszły kościół. I pewnie, gdyby członkowie komisji byli zgodni, otrzymałby imię św. Antoniego Padewskiego, i gdyby ks. Jan Janik, polski pallotyn, który przybył do Portugalii po szesnastu latach misji w Brazylii, nie powiedział:”Kościołów pod wezwaniem świętego Antoniego jest wiele w Portugalii. Wy powinniście wybrać coś, czego nie ma gdzie indziej. Niech nasz kościół będzie pod wezwaniem Miłosierdzia Bożego.”

Nastąpił moment ciszy i konsternacji. Wykorzystał to zacny proboszcz, by przedstawić założenia kultu Miłosierdzia i jego znaczenie dla dzisiejszego świata. Mówił o tym, że jedynym ratunkiem dla ludzkości pędzącej do samounicestwienia, a także dla dusz ludzkich, którym grozi rozpacz i zatracenie, jest Boże Miłosierdzie.
Widać Duch Święty powiał po sali, bo zebrani Portugalczycy, tak skłonni do niekończących się dyskusji, przyjęli projekt jednomyślnie i z entuzjazmem. Ale proboszcz dodał: „Nie wystarczy przyjąć nazwy, trzeba żyć jej treścią.”

I stało się. Rzeczywiście Patameiras żyje tą treścią. Nawiązano współpracę z księdzem Stanisławem, sprowadza się materiały z Balsamao, produkuje się własne, jak n.p. modne dziś koszulki z barwnymi nadrukami. Na tych z Patameiras widnieje obraz Jezusa Miłosiernego. Młodzież chętnie je nosi.
Każdej niedzieli przed Mszą św. odmawiana jest koronka do Miłosierdzia Bożego, a gdy nadchodzi „Pasguela”, tzn. niedziela po Wielkanocy - święto Miłosierdzia Bożego - urządza się wielką uroczystość. Sprawowana jest Msza święta polowa, by jak najwięcej osób mogło w niej uczestniczyć, a po niej odbywa się huczny festyn, z którego dochód przeznacza się na budowę kościoła. Ubiegłego roku zorganizowano po raz pierwszy procesję, która wieczorem przeciągnęła ulicami Patameiras.

Procesje należą nieodłącznie do obyczajowości i kultury religijnej Półwyspu Iberyjskiego, jednak po okresie silnej laicyzacji, spowodowanej wpływami republikańskimi i komunistycznymi, w praktyce w miastach zwyczaj ten zanikł.

Procesja była udana i świetnie zorganizowana. Dobre nagłośnienie umożliwiło uczestnikom aktywne włączenie się w modlitwę i śpiewy. W przerwach przygrywała dęta orkiestra strażacka, zaproszona z pobliskiej miejscowości. Jej udział, bez wątpienia, uświetnił uroczystość, wprowadzając w nią przy tym pewien rys niezamierzonego, ale dyskretnego i sympatycznego humoru oraz nastrój „swojskości”.

Po pokonaniu licznych trudności przystąpiono w końcu do budowy kościoła. Przewidujemy, że pierwsza Msza św. w nowym, choć jeszce nie ukończonym kościele zostanie odprawiona w święto Miłosierdzia Bożego, 19 kwietnia 1998 r. Uroczystość ta zostanie połączona z dziesiątą rocznicą przybycia polskich pallotynów do Portugalii.

Trzeba zaznaczyć, że polscy pallotyni, przybywając tutaj przed dziesięciu laty, nie byli tak zupełnie pierwszymi, bowiem w okresie II wojny światowej działał w Lizbonie wysłannik papieża Piusa XII, pallotyn, ks. Wojciech Turowski, który zajmował się sprawami uchodźców polskich.

Wiosną 1997 r. przybył do Portugalii młody ksiądz, świeżo po święceniach, Brazylijczyk, Antonio de Aguiar Pereira. Zajmuje się młodzieżą w parafii, sprawami powołaniowymi i rozwijającym się w Patemeiras nabożeństwem do Miłosierdzia Bożego.
Ksiądz Antonio zebrał w krótkim czasie trzydziestkę młodych ludzi, interesujących się szczególnie tym nabożeństwem i utworzył z nich grupę modlitewną, zapewniając im jednocześnie stałą formację w duchu wskazań bł. siostry Faustyny. Ponadto, wraz z osobą świecką, panem Virgilio, rozpoczął wydawanie kwartalnika o nazwie „Eco da Divina Misericordia” (Echo Bożego Miłosierdzia), który dociera do najdalszych zakątków Portugalii.

Tak przedstawia się pokrótce sprawa kultu Miłosierdzia Bożego w portugalskiej parafii pallotyńskiej. Jaka będzie przyszłość? Pan Bóg to wie, a czas pokaże. Ale to pewne, że wolą Bożą jest, by to nabożeństwo, tak zbawienne dla ludzi naszych trudnych czasów, objęło stopniowo cały świat. Jednym z małych kroków w tym kierunku jest bez watpienia portugalskie Patameiras.

Tekst: ks. Andrzej Gładysz SAC.
Zdjęcia: Antonio Goncalves.

Wstecz