Strona główna arrow Nr 77 (4/2016) arrow Apostolstwo i Ewangelizacja w nauczaniu Soboru Watykańskiego II
Apostolstwo i Ewangelizacja w nauczaniu Soboru Watykańskiego II Drukuj Poleć znajomemu
MISJE A EWANGELIZACJA
APOSTOLSTWO I EWANGELIZACJA W NAUCZANIU SOBORU WATYKAŃSKIEGO II



ks. R.H.Niepodważalna staje się teza, że najważniejszym wydarzeniem dla Kościoła katolickiego w XX wieku był 21. powszechny, ekumeniczny, Sobór Watykański II. Pieczołowicie przygotowywany przez cztery lata, zwołany oficjalnie przez papieża Jana XXIII konstytucją apostolską Humanae salutis, wycisnął znamię na teologii i działalności duszpasterskiej Kościoła „przełomu wieków” i Kościoła „trzeciego tysiąclecia”. Jego spuścizna jest nadal nieodkryta i podlega nieustannie recepcji w różnych dziedzinach życia posoborowego Kościoła.

    Zgodnie z listem apostolskim Concilio die nostro, rozpoczął on swoje obrady 11 października 1962 roku w bazylice patriarchalnej św. Piotra na Watykanie. Sobór, według zamierzeń powołanych przez papieża komisji przedsoborowych, miał na celu przeanalizować dotychczasową drogę Kościoła, poczynić śmiałą i krytyczną refleksję nad samoświadomością jego własnej istoty, dokonać i zainicjować reformy Kościoła oraz przystosować go do efektywniejszej działalności apostolskiej w świecie współczesnym. Według zamiaru Jana XXIII, sobór miał także doprowadzić do zbliżenia chrześcijan różnych tradycji, aby zmniejszyć między nimi podziały, narosłe napięcia i antagonizmy, powodujące ogólnoświatowe zgorszenie.
   Do tych idei był mocno przywiązany papież Paweł VI (Giovanni Battista Montini), który po śmierci swojego poprzednika, dnia 21 czerwca1963 roku został wybrany przez kardynałów na 262. następcę św. Piotra. Przejął on stery Kościoła powszechnego i stał się moderatorem wznowionych przez siebie obrad soboru.
   Papieżowi Pawłowi VI przysługuje tytuł ojca soborowego. Uczestniczył przecież w jego obradach jako kardynał, arcybiskup Mediolanu. Był także pierwszym papieżem, który sukcesywnie wprowadzał w życie reformy według treści i norm, które zostały określone w szesnastu dokumentach soborowych. Myśl bł. Pawła VI, dotycząca różnych aspektów apostolstwa w Kościele, jak i poza Kościołem, jest zbieżna z nauczaniem Soboru Watykańskiego II.
   Soborowa nauka o szeroko rozumianym apostolstwie świeckich, obok apostolstwa biskupów, prezbiterów i osób życia konsekrowanego, została proklamowana podczas Soboru Watykańskiego II w czterech dokumentach, promulgowanych przez papieża Pawła VI. Odniesienie do apostolskiego posłannictwa Kościoła ad intra odnajdujemy w Konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen gentium, w Dekrecie o apostolstwie świeckich Apostolicam auctuositatem, jak i ad extra, w Konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes oraz w Dekrecie o działalności misyjnej Kościoła Ad gentes. Pozostałe dokumenty Soboru Watykańskiego II zawierają wskazówki dotyczące ewangelizacji w różnych przestrzeniach posoborowego życia Kościoła, z uwzględnieniem także roli wiernych świeckich.
Bazylika św. Piotra

   Sobór podkreślił, że nadrzędną rolą Kościoła katolickiego jest uczynienie każdego wierzącego odpowiedzialnym za losy Kościoła. Celem jego działalności w świecie jest „uczynić wszystkich ludzi uczestnikami zbawczego odkupienia i aby przez nich cały świat rzeczywiście został skierowany ku Chrystusowi” (DA 2), którego bł. Paweł VI, w posoborowym Liście apostolskim Graves et increscentes (5 września 1966 r.), nazwał „pierwszym Misjonarzem”, posłanym do świata przez Boga Ojca.
   W dokumentach soborowych odnajdujemy definicję apostolstwa. Brzmi ona następująco: „Wszelka działalność Ciała Mistycznego zmierzająca do tego celu nazywa się apostolstwem, które Kościół sprawuje poprzez wszystkie swoje członki, jednak na różne sposoby” (DA 2). Analizując treść wspomnianych wcześniej dokumentów, odnajdujemy stwierdzenie, że źródłem wszelkiego apostolatu Kościoła jest sam Jezus Chrystus (DA 4). Apostolstwo jest misją wszystkich wiernych (KK 33), realizowaną na różne sposoby, właściwe dla konkretnych stanów w Kościele (DA 2;25). Celem działalności apostolskiej Kościoła zawsze jest głoszenie Jezusa Chrystusa, zarówno słowem, jak i przykładem własnego chrześcijańskiego życia (DA 6). Ewangelizacja oraz uświęcenie świata są skutkiem efektywnej działalności apostolskiej, prowadzonej przez Kościół (DA 20). Ważne miejsce w posłannictwie apostolskim Kościoła zajmuje głoszenie kerygmatu (DMI 15).
   Sobór Watykański II w swoich dokumentach zwrócił uwagę, że „na wszystkich świeckich spoczywa zaszczytny obowiązek przyczyniania się do tego, aby Boży plan zbawienia coraz bardziej rozszerzał się na wszystkich ludzi wszystkich czasów i wszystkich miejsc na ziemi” (KK 33). Wypływa on z istoty chrześcijańskiego powołania i nigdy nie można zapominać o nim w Kościele (DA 1). Apostolstwo ludzi świeckich bierze swój początek w świadomości przyjętego sakramentu chrztu świętego (KK 33). Apostolstwo świeckich katolików ma szczególne znaczenie w środowiskach, gdzie nie mogą dotrzeć z orędziem Ewangelii duchowni (KK 33). Świeccy w Kościele są najbliższymi współpracownikami apostolstwa hierarchicznego (KK 33;41). W odnowionej eklezjologii, wierni świeccy uczestniczą w potrójnej misji Chrystusa: prorockiej, królewskiej i kapłańskiej (KK 31; DA 2;10; DMI 15). Dostępują oni zaszczytu uczestniczenia w kapłaństwie Jezusa Chrystusa przez składanie duchowych ofiar w codziennym życiu i łączeniu ich z ofiarą eucharystyczną (KK 34). Apostolstwo świeckich ma się urzeczywistniać przez obronę i stosowanie na co dzień reguł chrześcijańskiego życia (DA 6). Jest dalej uczestniczeniem w królewskiej misji Chrystusa. Polega ona na wolnym i świadomym wyborze ewangelicznych reguł życia, przez walkę z grzechem, służbie Chrystusowi i rozszerzaniu Jego królestwa na ziemi (KK 35). Między apostolstwem laikatu i pasterzy zachodzi poważna relacja. Powinny się wzajemnie ubogacać i uzupełniać (DA 6;10). Apostolstwo dla ludzi świeckich jest we współczesnym świecie zarówno zaszczytem, jak i obowiązkiem (DA 3). Świeccy mają za zadanie przepajać świat duchem Chrystusowym, konsekrować go od wewnątrz, wprowadzając w życie normy etyczne wynikające z Dekalogu i przykazania miłości. Mają wprowadzać je w przestrzeń kultury, przygotowując także drogi dla ewangelizacji życia społecznego (DA 6;7;13). Apostolstwo świeckich może być realizowane w Kościele przez głoszenie słowa Bożego, katechizację, podjęcie pracy w duszpasterstwie parafialnym, w administrowaniu dobrami Kościoła. Mogą uczestniczyć czynnie w posłudze Kościoła, podejmując zadania, które nie wymagają święceń kapłańskich.

Ks. Radosław B. Herka SAC,
katechetyk, pedagog religii,
doktorant w Zakładzie Teologii Praktycznej
Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
foto: © ks. Artur Karbowy SAC