Strona główna arrow Nr 72 (3/2015) arrow RZEŻBIARZ z MAŁEJ
RZEŻBIARZ z MAŁEJ Drukuj Poleć znajomemu
   We wsi Mała, niedaleko Ropczyc, na Podkarpaciu, na najwyższym w okolicy wzniesieniu (355 m n.p.m.) stoi pomnik Chrystusa Króla wzorowany na słynnej figurze z Rio de Janeiro.Pomnik Chrystusa Króla Monument o wysokości 17 m jest największy w regionie, a do chwili postawienia figury w Świebodzinie, był największy w Polsce. Na stromą górę w Małej przybywają liczni turyści i pielgrzymi. Projektantem figury jest, pochodzący z tej wsi, artysta malarz i rzeźbiarz prof. Wojciech Aleksander Durek. Urodził się 23 marca 1888 r. Jego rodzice Mariana i Franciszek utrzymywali się z pracy na roli. Talent chłopca od młodości wykazującego zdolności artystyczne, nie został zmarnowany. Wykształcenie zdobył w zakopiańskiej Szkole Kenara, następnie w Krakowskiej Szkole Techniczno - Przemysłowej, w Szkole Artystycznej w Laas w Tyrolu oraz w Akademii della Belle Arte w Mediolanie. W latach międzywojennych mieszkał i pracował w Toruniu, a po wojnie w Kielcach.
    O tym, że był wybitnym rzeźbiarzem, świadczą zlecane mu prace. W okresie międzywojennym na zamówienie biskupa Stanisława Okoniewskiego zaprojektował monumentalne rzeźby o tematyce sakralnej i historycznej: Pomnik teologów polskich, Mojżesz na pustyni, Cud nad Wisłą - zdobiące ogród Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, a 6 innych udekorowało tamtejszą rezydencję biskupią. Prace te zostały w czasie wojny zniszczone przez hitlerowców. W kościele garnizonowym w Lublinie do dziś po bokach głównego ołtarza stoją, wykonane 1932 r. przez W. Durka, posągi św. Michała Archanioła i św. Jerzego. Zaprojektował też i wykonał rzeźby w kościele seminaryjnym w Ołtarzewie. Jego autorstwa pomnik Wojciecha Chrzanowskiego i Ignacego Prądzyńskiego stanął w 1933 r. w Komorowie k. Ostrowi Mazowieckiej, na terenie b. Szkoły Podchorążych Piechoty. Można tam zobaczyć kompleks rzeźb przedstawiający polskich wodzów, królów i bohaterów powstania listopadowego. Prof. Durek jest też twórcą figur w kościele w Stargardzie Gdańskim oraz większości rzeźb z 1920 roku w kaplicach Kalwarii w sanktuarium kaszubskim Wielu k. Chojnic.
    Artysta nie zapominał o rodzinnej miejscowości. W latach trzydziestych proboszcz, ks. Józef Kuczek namówił go, by tu zostawił ślad swojej pracy twórczej. Tak powstał pomysł pomnika Chrystusa Króla, stanowiącego dziękczynne wotum za uratowanie wsi od klęski gradobicia, jaka przeszła nad okolicą. Parcelę na ten cel oddał Feliks Książek, parafianie chętnie pomagali w pracach budowlanych na wzgórzu. Ukończono je w 1937 r., lecz uroczyste poświecenie pomnika nastąpiło dopiero w sierpniu 1939 r., przed wybuchem wojny. Symbolicznej obecności Chrystusa w tym miejscu, mieszkańcy Małej przypisują ocalenie wsi przed pacyfikacją przez Niemców. W latach okupacji, nawet podczas walk frontowych rzeźba nie uległa zniszczeniu. Dopiero żołnierze Armii Czerwonej „dla zabawy” strzelali do niej z pepesz. Na szczęście uszkodzili tylko głowę, szyję i dłoń. Po wojnie, pod nadzorem autora uzupełniono ubytki. W późniejszym okresie statua była odnawiana w 1970 i w 2002 r.
    Na kilkumetrowym postumencie widnieje napis „Przyjdź królestwo Twoje”, a na współczesnej tablicy, pod pomnikiem umieszczono wiersz: „On na wzniesieniu ręce swe rozkłada / bo wielką władzę nad tą wsi posiada/ Błogosławi ziemię w jej urodzaj/ I sławą słynie w naszym pięknym kraju”
    Rzeźbiarz z Małej zmarł w 1951 r. Darzony szczególnym uznaniem przez pallotynów, został pochowany na cmentarzu pallotyńskim w Ołtarzewie.

Krzysztof Kamiński
foto: © autor