Pół żartem pół serio można zadać sobie takie pytanie, a to dlatego, że w PNG jest chyba największa liczba języków tubylczych na świecie, którymi posługują się ludzie w jednym kraju.

Według dyrektora Instytutu Kultury Malezyjskiej (ostatnie badania) w Papui jest 847 języków tubylczych (miejscowych). Niekiedy jeden język jest instrumentem komunikacji tylko dla jednej lub kilku wiosek.

Przykładem może być parafia w Burui, gdzie pracowałem w latach 1992-96. Do tej, stosunkowo małej, parafii należą tylko cztery wioski i każda z nich ma swój własny język, gdyż parafia Burui znajduje się na styku trzech większych terytoriów (Gawi, Wasara, Ambunti).

Na szczęście, obecnie większość ludzi w dorzeczu rzeki Sepik (północna część PNG) posługuje się językiem pidgin, co ułatwia komunikowanie się i pracę misyjną.
Dzisiaj ludzie w buszu posługują się zazwyczaj dwoma językami, swoim lokalnym oraz językiem pidgin. Bardziej wykształceni mówią też po angielsku.

W niektórych wioskach języki lokalne powoli zanikają, z powodu migracji ludności do miast albo po prostu dlatego, że rodzice nie rozmawiają z dziećmi w ich języku lokalnym.

Wielość języków jest wielką „ciekawostką” i tajemnicą dla badaczy kultury i antropologów. Można zastanawiać się, jak to się stało, że na jednej wyspie...

Ojcowie, bo o nich tu mowa. Z moich obserwacji, doświadczeń wynika, że w „wydaniu” Papuasów okazanie ojcowskich uczuć jest wręcz poniżające i odbierane jako słabość mężczyzny.

Jeszcze wobec małych dzieci, płaczących, tulących się, chorych, jest to tolerowane. Natomiast, gdy dziecko wkracza już w wiek szkolny, staje się wręcz niedopuszczalne! Od tego jest przecież matka!

Ojciec, mężczyzna – ma hartować dziecko, a nie „rozmiękczać” je uczuciami. To tabu kulturowe papuaskich klanów. Naprawdę, niewielu ojców zdobywa się na to, by zmienić pieluchę dziecku, gdy matki nie ma w pobliżu. Zazwyczaj wołają na pomoc inne kobiety. Ojciec natomiast oddaje dziecku kęsek dobrego jedzenia.

Na wyspie Aua, ubogiej w ogrody, ojcowie zaspakajają swój głód twardym, dzikim taro, pozostawiając dzieciom wyłącznie banany, słodkie kartofle (pataty). Natomiast od dzieciństwa ojcowie biorą w swą opiekę synów i przyuczają ich do prac męskich, bacząc jednocześnie, by matki nie przejmowały nad nimi dominacji. Ojcowie faworyzują synów! Córki natomiast powierzają matkom.

Ks. Krzysztof Morka SAC, misjonarz w Papui Nowej Gwinei

Już w nocy, w sobotę, dzień przed Bożym Ciałem (w Papui Święto Bożego Ciała obchodzi się w niedzielę), wszystkie znaki na niebie i na ziemi wskazywały, że będzie w niedzielę padać.

Całą noc łudziliśmy się, że może wiatr rozgoni chmury i spojrzy na nas z nieba upragnione słońce. Ale nic z tego. Lało, padało, siąpiło i znów padał ulewny deszcz...

W taką oto pogodę rozpoczęliśmy procesję Bożego Ciała w wiosce Sawarin. Na początek zgromadziła się garstka ludzi, ci najwytrwalsi i najodważniejsi. Podczas procesji ludzie dołączali się do nas i po przejściu 10 km w okolicach Boram była już spora liczba ludzi.

Na zakończenie procesji odprawiliśmy Mszę św., podczas której Communio Ministers (Szafarze Eucharystii – osoby, które zanoszą Komunię Świętą do chorych) i ministranci odnowili swoje przyrzeczenia. Wszystkiemu przyglądała się grupa 20 młodych chłopaków, którzy pod bacznym okiem ich „wodza” – br. Janusza – przygotowują się, by dołączyć do grona ministrantów. Tak oto po raz pierwszy podczas Bożego Ciała doświadczyłem deszczu, który nie rozganiał ludzi z procesji, ale ich jednoczył.

Ks. Paweł Kotecki SAC

W wiosce Yanigo w parafii Ulupu (PNG) znajduje się szkoła dla dzieci niepełnosprawnych, tj. nie słyszących, nie mówiących, niewidomych oraz z problemami stawów rąk, nóg itp.

Słowo „szkoła" trzeba wziąć tu w cudzysłów, gdyż jest to szkoła na poziomie papuaskim. Salka szkolna została wykonana z buszowego materiału, ze skromnymi pomocami naukowymi (tablice, książki itp.). Dziećmi zajmują się lokalni nauczyciele, którzy ukończyli kilkutygodniowe kursy. Dzieci niepełnosprawne pochodzą z całej parafii, kilkoro z innego regionu (jeżeli mają w pobliżu ziomka, który mógłby się nimi zaopiekować, tj. zapewnić jedzenie, spanie itp.). W prowincji, jak na razie, jest to jedyna taka szkoła w buszu.

W szkole dzieci uczą się najpierw języka migowego (niewidzące braila), aby poprzez ten język poznawać różne sprawy, no i oczywiście mieć kontakt z otoczeniem, rodziną i innymi dziećmi.

Jak wiele spraw w Papui „kuleje", tak i ta szkoła ma swoje problemy, a podstawowe to: małe zainteresowanie ze strony państwa i „lokalnej edukacji" (pomoc pochodzi z australijskiej organizacji dla niepełnosprawnych o nazwie Callan). Drugą przeszkodą jest wiara rodziny, że dziecko jest niepełnosprawne przez złego ducha...